Trí tuệ cảm xúc (EQ)

    Bất cứ ai cũng có thể trở nên giận dữ – đó là điều rất dễ xảy ra. Tuy nhiên, để giận đúng người, với mức độ thích hợp, đúng thời điểm, vì những lý do chính đáng và biểu lộ sự tức giận đúng cách – lại là điều không dễ. – ARISTORE.

    Với quan điểm IQ là chỉ số thông minh do di truyền, không thể thay đổi và số phận cá nhân phần lớn đã được định trước. Vậy cái gì giúp chúng ta thành công hơn trong cuộc sống? Đâu là những nhân tố tác động? Vì sao có những trường hợp IQ cao nhưng thất bại, trong khi IQ khiêm tốn lại có thành công? Sự khác biệt chính là năng lực mà chúng ta gọi là trí tuệ cảm xúc.

Trí tuệ cảm xúc là gì?

    Cụm từ: “Trí tuệ cảm xúc” được nghiên cứu gần dưới một thế kỷ nhưng ra đời khoảng 20 năm và phổ biến rộng rãi khoảng 10 năm gần đây. Khái niệm trí tuệ cảm xúc là năng lực cảm xúc của cá nhân, liên cá nhân, các kỹ năng ảnh hưởng tới khả năng thành công trong việc ứng phó với đòi hỏi và áp lực của môi trường (Bar-On, 1997). Theo Reuven BarOn thì EI (Emotional Intelligence) hoặc EQ (emotional intelligence quotient) là hiểu mình và người khác, quan hệ tốt với người khác và thích nghi, ứng phó với môi trường xung quanh để thành công hơn trong việc xử lý những đòi hỏi của môi trường.

Hiện tại, EQ được xác định bởi những khả năng:

– Tiếp nhận cảm xúc – khả năng phát hiện giải mã các cảm xúc trên gương mặt, tranh ảnh, giọng nói và các giả tạo văn hóa (cultural artifact). Tiếp nhận cảm xúc đại diện cho một khía cạnh của TTXC, như là nó làm cho tất cả các xử lý thông tin cảm xúc khác trở thành có thể.

– Sử dụng cảm xúc – khả năng khai thác các cảm xúc để thuận tiện cho nhiều hành vi nhận thức, như là nghĩ và giải quyết vấn đề. Trí tuệ cảm xúc cá nhân có thể tích lũy đầy đủ ngay lúc người ta thay đổi tâm trạng để phù hợp trực tiếp nhất với công việc.

– Hiểu cảm xúc – khả năng thấu hiểu các ngôn ngữ cảm xúc, hiểu rõ các mối quan hệ phức tạp giữa các cảm xúc. Ví dụ như hiểu cảm xúc hoàn thiện khả năng nhạy bén trước các thay đổi rất nhỏ giữa các cảm xúc, và khả năng nhận biết và mô tả các cảm xúc tiến hóa theo thời gian.

– Quản lý cảm xúc – khả năng điều chỉnh cảm xúc của bản thân và của người khác. Vì vậy, TTXC cá nhân có khai thác các cảm xúc, thậm chí cả những cảm xúc tiêu cực, và quản lý chúng để đạt được mục tiêu đã định

– Trí tuệ cảm xúc liên quan rất nhiều đến sự tự chủ, lòng nhiệt thành và kiên nhẫn cũng như khả năng kích thích hành động. Chúng ta có thể rèn luyện những phẩm chất ấy và giúp chúng sử dụng tốt hơn tiềm năng trí tuệ do di truyền. IQ là năng lực nhận thức trong khi EQ là năng lực phi nhận thức, những kỹ năng có ảnh hưởng đến khả năng thành công của một người trong hoàn cảnh người đó phải đương đầu với những yêu cầu và sức ép từ môi trường.

Cụ thể, trí tuệ cảm xúc ảnh hưởng đến:

Hiệu suất trong công việc hoặc học tập: Trí tuệ cảm xúc cao có thể giúp bạn ứng phó với các tình huống tương tác, giao tiếp phức tạp ở trường học và nơi làm việc, dẫn dắt và tạo động lực cho người khác. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp coi trí tuệ cảm xúc là một yếu tố quan trọng và sử dụng bài kiểm tra EQ trong qua trình tuyển dụng.

Sức khỏe thể chất của bạn: Khó khăn trong việc quản lý căng thẳng và xử lý những cảm xúc khó có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Stress không được kiểm soát sẽ làm tăng huyết áp, ức chế hệ thống miễn dịch, tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ, góp phần gây vô sinh và đẩy nhanh quá trình lão hóa. Bước đầu tiên để cải thiện trí tuệ cảm xúc là học cách quản lý căng thẳng.

Sức khỏe tinh thần của bạn: Cảm xúc và căng thẳng không được điều tiết hợp lý cũng ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của bạn, khiến bạn dễ bị lo lắng và trầm uất. Nếu bạn không thể thấu hiểu hoặc quản lý cảm xúc của mình, bạn cũng có nguy cơ gặp khó khăn trong việc xây dựng và duy trì các mối quan hệ, gây ra trạng thái cô đơn, cảm giác bị cô lập và làm trầm trọng thêm những vấn đề về sức khỏe tinh thần.

Các mối quan hệ của bạn: Bằng cách thấu hiểu và điều tiết cảm xúc, bạn có thể thể hiện bản thân tốt hơn và hiểu cảm giác của người khác. Điều này cho phép bạn giao tiếp hiệu quả và tạo dựng các mối quan hệ bền chặt, cả trong công việc, học tập lẫn cuộc sống cá nhân.